Posted by: ekolevizja | December 8, 2017

Molnar Kolaneci: Nuk ka studime shkencore për përmbytjet

Intervistoi: Alisa Peçi


Sipas ekspertit të hidrologjisë, z. Molnar Kolaneci: “Problemin e përmbytjeve nuk e kanë marrë seriozisht të gjitha qeveritë. Me 200 milion euro dëme, bëhen 20 projekte. Ujërat dhe vlerësimet inxhinierike hidroteknike dhe shkencore duhet të merren në konsideratë, se kështu nuk mund të vazhdohet, prapë do të kemi përmbytje…”

Z. Kolaneci evidenton shkaqet, problematikat dhe masat parandaluese për përmbytjet.

Cilat janë shkaqet e përmbytjeve?
Ka dy komponentë kryesorë. Komponenti natyror – nuk monitorohen fenomenet e natyrës. Komponenti i aktivitetit njerëzor – punimet nuk bëhen në mënyrë shumë profesionale. Nuk i kushtohet rëndësi problemeve ujore.

A bëhen studime shkencore?
Instituti që merrej me këtë punë ka degjeneruar në një pikë të tillë që nuk ka më kuadro të kualifikuar. Normalisht ai e bën këtë shërbim, por në çfarë forme e bën, lë për të diskutuar. Studimi shkencor për anën e hidrometeorologjisë mund të bëhet dhe nuk kërkon shumë fonde, fonde kërkon ana e terrenit ku janë problemet gjatë shtratit të lumit, në zonën e përmbytjeve. E kemi konstatuar të gjithë se frekuenca e fenomeneve të përmbytjes është shtuar, kjo duhet evidentuar dhe nga ana statistikore, të bëhen llogaritje. Nuk i ka asnjë këto të dhëna, nuk janë bërë më matje. Këto të dhëna do të jepnin një tjetër panoramë të lumit dhe inxhinieri projektues do të kishte një tjetër situatë, për të përmirësuar kushtet e mbrojtjes nga përmbytjet.

Cilat janë problematikat e tjera që konstatoni, përveç mungesës së studimeve shkencore?
Përgjegjësia e problemit të ujit nuk është e kristalizuar, kalon sa në një ministri në tjetrën. Aktualisht kompetenca të mëdha ka Sekretariati Teknik i Këshillit Kombëtar të Ujit, i cili duhet të kishte ekspertë në fushën e ujrave. Unë aty do të vija vullnetarisht dhe do thoja kjo punë bëhet kështu. IGJEUM nuk ka më pajisje automatike. Institucioni që monitoron lumin pothuaj është inegzistent. Pajisjet moderne të monitorimit të lumenjve dhe stacionet meteorologjike, të sigurura nga një projekt i Bankës Botërore, efektivisht kanë dalë jashtë loje. Mosmirëmbajtja e një rrjeti të tillë modern është e rëndë, nuk shkon. Monitorimet që duhen në rast përmbytjesh nuk i kemi.
Përsa i përket problematikës së argjinaturave, ato dëmtohen edhe nga njerëz të pandërgjegjshëm. Argjinaturat shërbejnë si rrugë kalimi për automjetet e rënda që duan të marrin inertet tek lumi. Kështu, ulen kuotat e cila bën që të vërshoj uji se prishet argjinatura.

Si i gjykoni përmbytjet e fundit krahasuar me përmbytjet e vitit 2015?
Duke mos patur informacion nuk mund të gjykoj dot në mënyrë shkencore. Mua si hidrolog nuk më shkon, të bëjë vlerësime pa patur fakte. Vlerat e matjes kanë rëndësi për lumin, psh. gryka e Poçemit ka patur stacion, por s’punon. IGJEUMI nuk i jep këto të dhëna. Sektori i ujërave tek IGJEUM nuk ka: teknikë, inxhinerë të kualifikuar, hidrologë që të bëjnë vlerësime. IGJEUM ka 60 vjet që ka kontribuar në studime, por sot nuk është më në gjendje të jap asgjë.
Për përmbytjet e fundit, kanë folur më shumë analistë dhe njerëz të tjerë që nuk janë të profesionit, hidrologët dhe inxhinierët hidroteknikë kanë folur shumë pak. Se nuk mund të flasësh me hamendësim, me perceptime që ishte ngjarje e këtij niveli, se duhet profesionalizëm në anën teknike dhe shkencore.
Përsa i përket përmbytjes së Vjosës për vitin 2015, mund të flas me fakte se bëmë një raport vlerësimi së bashku me Ekolëvizjen, në saj të një projekti të mbështetur nga REC Shqipëri. Vjosa kishte thyer çdo rekord të saj. Këtë e përcaktuam në vendmatjen në Përmet, që ishte 9 m, krahasuar me rekordin e saj të mëparshëm që ishte 8.50 m. Rekordi i vitit 71 u tejkalua me 50 cm. Na u mundësua nga projekti, që ngjarja përsëritet një herë në 75 vjet dhe është e bazuar në llogaritje. Por duke mos patur informacion nuk mund të gjykojmë dot në mënyrë shkencore për përmbytjet e fundit. Asnjë ekspert nuk e thotë dot ishte ekstrem, e kaloi 2015 apo jo.

Në përmbytjet e fundit u shembën shumë ura, si e shpjegoni këtë?
Ana hidroteknike nuk ka më vlerësimin e duhur.

Cilat janë masat parandaluese që duhen marrë?
Duhet të dëgjohet zëri i ekspertit. Aktiviteti njerëzor bëhet në mënyrë amatoresk. Është bërë një projekt nga Ministria e Bujqësisë për argjinaturat, aty duhet të kishte një sërë specialistësh që ta studionin këtë çështje.
Nëse merret seriozisht problemi i përmbytjeve, duhet të krijohet një grup pune. Dikur ka patur institucione, si Instituti i Studimit dhe Projektimit të Veprave Kullim Ujitje, që kishte inxhinier të kualifikuar. Flitet për problemin e argjinaturave, ato thjeshtë bëhen pa studim. Një studim duhet të evidentoj se një lum i caktuar duhet të mbrohet për fenomene që ndodhin një herë në 50 vjet, si është situata një herë në 50 vjet, pastaj të bëhet argjinatura. Nga ana shkencore kanë ndryshuar parametrat nuk janë më po ato, nuk bëhet më studim.
Ujërat dhe vlerësimet inxhinierike hidroteknike dhe shkencore të tyre duhet të merren në konsideratë.

Advertisements

Plani i Veprimit për Tiranën, si një qytet i gjelbër, është hartuar për Bashkinë e Tiranës me mbështetjen e BERZH (Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim), që bashkia të ketë si prioritet sfidat mjedisore të qytetit dhe të ndërmarrë aksione konkrete se si ti adresojë ato. Plani përcakton prioritetet për zhvillimin e qëndrueshëm të qytetit në periudhën afatshkurtër dhe afatmesme.

Raportet teknike dhe të prioriteteve si edhe objektivat strategjikë të planit, u prezantuan nga z. Stephen Cook, përfaqësues i Arup, sot (dt. 06.12.2017) në një dëgjesë publike, zhvilluar në mjediset e Hotel Plaza.

Në pjesën e fundit të takimit pjesëmarrësit u ndanë në 5 grupe për të ofruar sugjerime për përmirësimin e planit të veprimit në tematikat: Lëvizshmëria e Qëndrueshme, Hapësirat e Gjelbra dhe Biodiversiteti, Energjia e Qëndrueshme, Menaxhimi i Burimeve dhe Përshtatja ndaj ndryshimeve klimatike. Ky seksion u moderua nga z. Erjon Veliaj, kryetar i Bashkisë së Tiranës, i cili prezantoi arritjet dhe sfidat për një Tiranë sa më gjelbër.

Plani do të përfshijë të gjithë sektorët sipas qasjes së BERZH-it për Tranzicionin e Ekonomisë së Gjelbër.

Posted by: ekolevizja | December 6, 2017

Të mbrojmë fëmijët nga pesticidet

1

Përgatiti: Magdalena Cara

Fëmijët sot kanë më shumë probleme shëndetësore sesa kanë pasur brezat më parë. Një nga arsyet e kësaj situate është përdorimi i pesticideve. Në ditët e sotme përdoren rreth 2.3 milion ton pesticide çdo vit, që është 50 herë më shumë sesa në vitin 1950.

Çfarë janë pesticidet dhe përdorimet e tyre?

Read More…

Older Posts »

Categories